Delinquent gedrag
Jongeren met leerstoornissen, waaronder dyslexie, lopen een groter risico op delinquent gedrag, middelengebruik en agressie. Uit onderzoek blijkt dat zij vaker betrokken zijn bij strafbaar gedrag en gokken . Vooral bij comorbiditeit (twee of meer aandoeningen) bijvoorbeeld met ADHD neemt dit risico toe.
Sociaal isolement en psychisch welzijn
Kinderen en volwassenen met dyslexie ervaren vaker stress, angst en onzekerheid, wat kan leiden tot sociaal isolement (Livingston et al., 2018). Daarnaast rapporteren volwassenen met dyslexie een lager zelfbeeld en minder vertrouwen in eigen kunnen (Nalavany et al., 2022). Beschermende factoren zoals steun van familie en omgeving kunnen negatieve gevolgen verminderen (Undheim, 2009).
Arbeid en participatie
Literatuuronderzoek (systematisch review) laat zien dat dyslexie invloed heeft op werkparticipatie, sociale relaties en copingstrategieën (Kirby et al., 2013). Volwassenen met dyslexie hebben vaker moeite met schriftelijke communicatie en rapporteren uitdagingen in hun loopbaan, al kan dit deels worden gecompenseerd door hulpmiddelen en sterke copingstrategieën (manieren waarop iemand omgaat met stress, problemen of moeilijke situaties.
Samenvatting
Hoewel dyslexie niet automatisch leidt tot criminaliteit, verslaving of sociaal isolement, is er sprake van mogelijk een verhoogd risico. Deze mogelijke risico’s ontstaan vooral door een combinatie van dyslexie, comorbiditeit, bijkomende problematiek en een gebrek aan steun. Tijdige signalering en ondersteuning zijn daarom van groot belang voor het bevorderen van zelfredzaamheid.
Conclusie
Dyslexie is een specifieke leerstoornis die volgens de DSM-5 wordt gedefinieerd door hardnekkige lees- en spellingproblemen. Het is een veelvoorkomende stoornis met aanzienlijke gevolgen voor het onderwijs en dagelijks functioneren. Tegelijkertijd biedt het perspectief van neurodiversiteit ruimte om ook de sterke kanten van mensen met dyslexie te zien, zoals creativiteit en visueel denken. Voor onderwijsprofessionals is het van belang om zowel te compenseren voor de beperkingen als de talenten te benutten.